در منابع طب سنتی برای اِسپرک (سپرک، پشترک، ورس، ضریع) کاربردهای زیر نقل شده است. بخش مورد استفاده ریشه و سرشاخهٔ گلدار گیاه است و هم خوراکی و هم موضعی به کار میرفته است:
- گلهای آن ضد تشنج و ضدعفونیکننده دانسته شدهاند
- در اسهال — از جمله اسهال خونی — و ورم معده به کار میرفته است
- برای سوزش ادرار ذکر شده است
- برطرفکنندهٔ انگلهای روده و مقوی معده دانسته شده است
- در دردهای قولنجی، بهبود هضم غذا و کاهش گاز روده استفاده میشده است
- جوشاندهٔ برگ و گل آن در منابع قدیمی برای ورم پلک و برخی ناراحتیهای چشم نقل شده است
- دمکردهٔ آن بهصورت موضعی روی پوست برای پیشگیری از عفونت جراحت به کار میرفته است
- به عنوان ضد درد طبیعی و تقویتکنندهٔ نیروی جنسی نیز از آن یاد شده است
مقدار مصرف
در منابع، میزان مصرف مجاز این گیاه ۵ گرم در روز ذکر شده است. مقدار مناسب برای هر فرد به شرایط او بستگی دارد و در مشاوره تعیین میشود.
موارد احتیاط:
- اسهال خونی یک وضعیت اورژانسی است و میتواند نشانهٔ عفونت باکتریایی یا بیماری التهابی روده باشد. وجود خون در مدفوع، تب، یا اسهالی که بیش از دو روز طول بکشد باید فوراً پزشکی بررسی شود — بهویژه در کودکان و سالمندان که خطر کمآبی در آنها بیشتر است. هیچ گیاهی جایگزین درمان این وضعیت نیست.
- هیچ مادهای را روی چشم نگذارید. جوشاندهٔ گیاهی خانگی استریل نیست و میتواند به قرنیه آسیب بزند یا عفونت چشمی ایجاد کند. ورم پلک، قرمزی چشم و تاری دید باید توسط چشمپزشک دیده شود؛ این کاربرد را در منابع قدیمی میبینید ولی امروز توصیه نمیشود.
- دمکردهٔ گیاهی را روی زخم باز، عمیق یا آلوده استفاده نکنید؛ زخم عمیق، زخم گازگرفتگی و زخمی که چرک یا تب دارد نیاز به رسیدگی پزشکی و گاهی واکسن کزاز دارد.
- سوزش ادرار میتواند عفونت ادراری باشد؛ اگر با تب، درد پهلو یا خون در ادرار همراه است، درمان آنتیبیوتیکی لازم است و تأخیر در آن به کلیه آسیب میزند.
- در منابع آمده که این گیاه در دوز مناسب عارضهای ندارد، ولی این جمله را نباید به معنای بیخطر بودن گرفت. همان متن هم یادآور میشود که محصولات طبیعی همیشه بیخطر نیستند: «طبیعی» با «بیضرر» یکی نیست و اثر گیاه به مقدار، مدت مصرف و شرایط فرد بستگی دارد.
- در بارداری و شیردهی و برای کودکان، مصرف دارویی انجام نشود.
- اگر دارویی مصرف میکنید یا بیماری زمینهای دارید، پیش از شروع مصرف دارویی این گیاه مشورت کنید.
این متن جنبهٔ آموزشی دارد و نسخهٔ پزشکی نیست. برای مشاورهٔ پیش از مصرف با شمارهٔ 09361904698 تماس بگیرید (هر روز 8 تا 22).
